Verslag Leeskring De geest geven door Hilary Mantel
Deze keer begonnen we de leeskring met het voorlezen van opvallende uitspraken en beschrijvingen uit de autobiografische roman De geest geven van Hilary Mantel. Wat een rijkdom aan taal en beschrijvingen! Ze heeft dan ook terecht tweemaal de Booker Prize gewonnen voor zowel Wolf Hall als Het boek Henry.
De geest geven werd voor de eerste maal gepubliceerd in 2003. Het zijn haar memoires: haar jeugdjaren ( Hilary werd geboren in 1952 ) en volwassen leven tot de beginjaren 2000. Het boek start met de verkoop van Owl Cotttage, het weekendhuis in Reepham. Ze blikt als vrouw van middelbare leeftijd terug. De geest van haar stiefvader flikkert in het trapgat in Owl Cottage. Hilary is het gewend om dingen te zien die er niet zijn. Het kan ook een voorbode zijn van een migraine-aanval waaraan Hilary onderhevig is. Ze neemt ons mee in haar jeugdherinneringen en vooral haar opa is haar held met zijn verhalen over ridders en Indianen. Zij wil ook ridder worden en aangezien dat altijd jongens zijn, wil ze ook een jongetje worden. Tot ze naar school moet, is ze een gelukkig kind. School valt tegen en ze heeft het gevoel er weinig te leren ( het Paleis van domme vragen)en vindt de kinderen dom net als de vragen en de regels van de leerkrachten en hun regels. Ze is heel verstandig, fantasierijk en ze leest veel. Vanaf haar vierde had ze altijd het gevoel iets verkeerd gedaan te hebben. De school was streng en onderdrukte spontaniteit en ze voelde de noodzaak zich daartegen te verzetten. Op een bepaald moment leven ze met vader Henry en kennis Jack en haar twee jongere broers samen in het huis. Vader slaapt apart. Hilary is vaak ziek: zeurende pijn in haar ledematen en koortsaanvallen. Groeipijnen volgens de dokter. Hij noemt haar Juffie Altijdziek. Op een dag verdwijnt haar vader uit hun leven en wordt Jack haar stiefvader. Over vader wordt nooit meer gesproken. Ze verhuizen en er wordt geroddeld over hun gezinssituatie, ook op school. Hilary, als uitstekende leerlinge, gaat naar een nieuwe goede kloosterschool, het Convent of Nativity, waar protestantse burgers betalen om er hun dochters geplaatst te krijgen en zo wordt de klas behoed voor de ergste excessen van de katholieke godsdienstijver. Vanwege haar Hadfieldaccent en geruchten over hun gezinsleven zijn er aanvankelijk kleine pesterijtjes maar na een gesprek met de oppernon stoppen de pesterijen. Zo leerde ze dat macht wordt onderhandeld op een subtielere manier dan met zwaard of geweer. In haar laatste jaar zal ze zelfs democratisch tot leerlingenvertegenwoordigster worden gekozen en ze wint een interscolaire debatwedstijd. Zij had het onderwerp uit de hoed getrokken: ‘Karl Marx heeft meer voor de mensheid gedaan dan Jezus Christus’
De achttienjarige Hilary volgt rechtenstudies in Londen en ze voelt er zich veilig en de colleges zijn interessant. Ze doet het heel goed en een docent raadt haar aan om constitutioneel recht als specialisatie te kiezen. Strafpleiter spreekt haar meer aan maar ze is arm en een meisje uit het Noorden… Haar vriendje studeert aan een andere universiteit en ze mist hem en daarom zal ze haar studies verderzetten in Sheffield. Een docent daar vond dat vrouwen niets te zoeken hadden in zijn colleges, die gingen toch maar kinderen krijgen straks… Ze trouwt met haar vriend want ongetrouwd samenwonen was niet vanzelfsprekend toen. Hilary heeft veel pijn in haar benen en slikt veel aspirines zonder veel resultaat. De dokter stuurt haar door naar een psychiater en die geeft haar antidepressiva waarvan ze wazig ziet, onrustig slaapt, braakt en in een doffe apathie verzeild. Volgens de dokter is het psychisch: stress door te veel ambitie. Hij raadt haar aan om in het notariaat werk te zoeken of medisch onderzoeker te worden. Hoe meer pillen ze slikt, hoe zieker ze wordt. Ze krijgt vervolgens antipsychotica en de psychiater raadt haar aan om geen verhalen meer te schrijven. Een bijwerking van antipsychotica is acathisie dat als effect heeft dat het er uitziet als krankzinnigheid en ook zo aanvoelt. Geen enkele fysieke pijn kwam in de buurt van de moordende angst die je dan voelt. Zelfs nadat ze stopt met die antipsychotica blijft ze zich heel ziek voelen en te ziek voor verantwoordelijk en hooggeschoold werk. Ze neemt een baan als verkoopster en gaat een boek schrijven. Ze blijft schrijven en schrijven en maakt zo een lange neus naar dokter G. Ze verhuist met haar man naar een ander continent en schrijft, schrijft. Omdat ze steeds meer pijn heeft, gaat ze zelf op zoek naar de oorzaak in medische boeken in de universiteitsbibliotheek van Botswana en stelt ze zelf de diagnose: endometriose.
Op haar zevenentwintigste, Kerstmis 1979, zal ze geopereerd worden in Londen. Baarmoeder verwijderd, eierstokken verwijderd en ook stukjes darm. Verschrikkelijk vindt ze het dat ze nu niet meer de keuze heeft om zwanger te worden en kinderen te hebben. In 1982 was de endometriose terug en ze moet oestrogenen slikken om botontkalking tegen te gaan. Later nam ze ook steroïden en nam haar gewicht steeds toe. Gelukkig wordt haar literair werk uitgegeven. Op de laatste pagina kijkt ze vanop het balkon van haar appartement en ziet ze een gestalte: “die gestalte ben ik; de omwikkelde voorwerpen zijn boeken die ik nog ga schrijven, zo God het wil” En gelukkig voor de lezers heeft ze prachtige romans geschreven. Spijtig genoeg overleed Hilary aan de gevolgen van een beroerte in 2022, op haar zeventigste.
Wat een lijdensweg en wat een prestatie dat Hilary Mantel zovele prachtige historische romans heeft geschreven ondanks de fysieke pijn. De manier waarop ze die lijdensweg beschrijft, een beetje cynish en verbitterd, is toch vooral indrukwekkend. De ironie die ze vaak gebruikt, vooral bij het deel over de jeugdjaren, maken het verhaal wat luchtiger. Iemand van de leeskring vond dat ze vrij emotieloos schreef over de jeugdjaren, vanuit een volwassen perspectief. Anderen vonden dat niet echt: als kind snap je ook vele zaken nog niet ten gronde. Die vaagheid heeft ze juist goed weergegeven of wou ze niet te veel details over haar familie kwijt? De beschrijving van haar jeugdjaren doet ons ook beseffen hoe weinig we beseffen wat er in zo’n kind omgaat en hoe er door dingen niet te bespreken angst kan zijn. Het boek is ook een mooi tijdsdocument en toont de negatieve houding van sommigen in die tijd ( zeventiger jaren ) tegenover vrouwen die studeren en ambitieus zijn en hoe bij gebrek aan een diagnose voor fysieke pijn dan maar geoordeeld wordt dat het psychisch is en hysterie. Het overdreven gebruik van medicatie is ook opvallend. Het gevoel gefaald te hebben als je geen kinderen kan krijgen is sterk aanwezig bij Hilary. Ze voelt zich aanvankelijk niks meer. Al heeft ze geen kinderen, haar literaire prestaties zijn haar kinderen. Er zijn immers andere manieren om betekenis te geven aan het leven dan het hebben van kinderen.
Annemie eindigde haar inleiding met de volgende passage die mooi illustreert waarom Hilary Mantel schrijft:” Ik schrijf om het verhaal van mijn kinderjaren en mijn kinderloosheid de baas te worden en om mezelf te lokaliseren, zo niet in een lichaam, dan toch in de smalle ruimte tussen de ene letter en de volgende, tussen de regels waar de geest van betekenis huist. De geest heeft een woning nodig en houdt zich op waar dat kan… Ik ben zo verminkt door medische procedures, zo gesaboteerd en weer opgelapt, ik ben zo mager en zo dik geweest dat ik soms het gevoel heb dat ik mezelf elke ochtend opnieuw in leven moet schrijven…”
We vonden het een indrukwekkend en knap geschreven werk! Een aanrader!
Sonja Verheyen
De geest geven werd voor de eerste maal gepubliceerd in 2003. Het zijn haar memoires: haar jeugdjaren ( Hilary werd geboren in 1952 ) en volwassen leven tot de beginjaren 2000. Het boek start met de verkoop van Owl Cotttage, het weekendhuis in Reepham. Ze blikt als vrouw van middelbare leeftijd terug. De geest van haar stiefvader flikkert in het trapgat in Owl Cottage. Hilary is het gewend om dingen te zien die er niet zijn. Het kan ook een voorbode zijn van een migraine-aanval waaraan Hilary onderhevig is. Ze neemt ons mee in haar jeugdherinneringen en vooral haar opa is haar held met zijn verhalen over ridders en Indianen. Zij wil ook ridder worden en aangezien dat altijd jongens zijn, wil ze ook een jongetje worden. Tot ze naar school moet, is ze een gelukkig kind. School valt tegen en ze heeft het gevoel er weinig te leren ( het Paleis van domme vragen)en vindt de kinderen dom net als de vragen en de regels van de leerkrachten en hun regels. Ze is heel verstandig, fantasierijk en ze leest veel. Vanaf haar vierde had ze altijd het gevoel iets verkeerd gedaan te hebben. De school was streng en onderdrukte spontaniteit en ze voelde de noodzaak zich daartegen te verzetten. Op een bepaald moment leven ze met vader Henry en kennis Jack en haar twee jongere broers samen in het huis. Vader slaapt apart. Hilary is vaak ziek: zeurende pijn in haar ledematen en koortsaanvallen. Groeipijnen volgens de dokter. Hij noemt haar Juffie Altijdziek. Op een dag verdwijnt haar vader uit hun leven en wordt Jack haar stiefvader. Over vader wordt nooit meer gesproken. Ze verhuizen en er wordt geroddeld over hun gezinssituatie, ook op school. Hilary, als uitstekende leerlinge, gaat naar een nieuwe goede kloosterschool, het Convent of Nativity, waar protestantse burgers betalen om er hun dochters geplaatst te krijgen en zo wordt de klas behoed voor de ergste excessen van de katholieke godsdienstijver. Vanwege haar Hadfieldaccent en geruchten over hun gezinsleven zijn er aanvankelijk kleine pesterijtjes maar na een gesprek met de oppernon stoppen de pesterijen. Zo leerde ze dat macht wordt onderhandeld op een subtielere manier dan met zwaard of geweer. In haar laatste jaar zal ze zelfs democratisch tot leerlingenvertegenwoordigster worden gekozen en ze wint een interscolaire debatwedstijd. Zij had het onderwerp uit de hoed getrokken: ‘Karl Marx heeft meer voor de mensheid gedaan dan Jezus Christus’
De achttienjarige Hilary volgt rechtenstudies in Londen en ze voelt er zich veilig en de colleges zijn interessant. Ze doet het heel goed en een docent raadt haar aan om constitutioneel recht als specialisatie te kiezen. Strafpleiter spreekt haar meer aan maar ze is arm en een meisje uit het Noorden… Haar vriendje studeert aan een andere universiteit en ze mist hem en daarom zal ze haar studies verderzetten in Sheffield. Een docent daar vond dat vrouwen niets te zoeken hadden in zijn colleges, die gingen toch maar kinderen krijgen straks… Ze trouwt met haar vriend want ongetrouwd samenwonen was niet vanzelfsprekend toen. Hilary heeft veel pijn in haar benen en slikt veel aspirines zonder veel resultaat. De dokter stuurt haar door naar een psychiater en die geeft haar antidepressiva waarvan ze wazig ziet, onrustig slaapt, braakt en in een doffe apathie verzeild. Volgens de dokter is het psychisch: stress door te veel ambitie. Hij raadt haar aan om in het notariaat werk te zoeken of medisch onderzoeker te worden. Hoe meer pillen ze slikt, hoe zieker ze wordt. Ze krijgt vervolgens antipsychotica en de psychiater raadt haar aan om geen verhalen meer te schrijven. Een bijwerking van antipsychotica is acathisie dat als effect heeft dat het er uitziet als krankzinnigheid en ook zo aanvoelt. Geen enkele fysieke pijn kwam in de buurt van de moordende angst die je dan voelt. Zelfs nadat ze stopt met die antipsychotica blijft ze zich heel ziek voelen en te ziek voor verantwoordelijk en hooggeschoold werk. Ze neemt een baan als verkoopster en gaat een boek schrijven. Ze blijft schrijven en schrijven en maakt zo een lange neus naar dokter G. Ze verhuist met haar man naar een ander continent en schrijft, schrijft. Omdat ze steeds meer pijn heeft, gaat ze zelf op zoek naar de oorzaak in medische boeken in de universiteitsbibliotheek van Botswana en stelt ze zelf de diagnose: endometriose.
Op haar zevenentwintigste, Kerstmis 1979, zal ze geopereerd worden in Londen. Baarmoeder verwijderd, eierstokken verwijderd en ook stukjes darm. Verschrikkelijk vindt ze het dat ze nu niet meer de keuze heeft om zwanger te worden en kinderen te hebben. In 1982 was de endometriose terug en ze moet oestrogenen slikken om botontkalking tegen te gaan. Later nam ze ook steroïden en nam haar gewicht steeds toe. Gelukkig wordt haar literair werk uitgegeven. Op de laatste pagina kijkt ze vanop het balkon van haar appartement en ziet ze een gestalte: “die gestalte ben ik; de omwikkelde voorwerpen zijn boeken die ik nog ga schrijven, zo God het wil” En gelukkig voor de lezers heeft ze prachtige romans geschreven. Spijtig genoeg overleed Hilary aan de gevolgen van een beroerte in 2022, op haar zeventigste.
Wat een lijdensweg en wat een prestatie dat Hilary Mantel zovele prachtige historische romans heeft geschreven ondanks de fysieke pijn. De manier waarop ze die lijdensweg beschrijft, een beetje cynish en verbitterd, is toch vooral indrukwekkend. De ironie die ze vaak gebruikt, vooral bij het deel over de jeugdjaren, maken het verhaal wat luchtiger. Iemand van de leeskring vond dat ze vrij emotieloos schreef over de jeugdjaren, vanuit een volwassen perspectief. Anderen vonden dat niet echt: als kind snap je ook vele zaken nog niet ten gronde. Die vaagheid heeft ze juist goed weergegeven of wou ze niet te veel details over haar familie kwijt? De beschrijving van haar jeugdjaren doet ons ook beseffen hoe weinig we beseffen wat er in zo’n kind omgaat en hoe er door dingen niet te bespreken angst kan zijn. Het boek is ook een mooi tijdsdocument en toont de negatieve houding van sommigen in die tijd ( zeventiger jaren ) tegenover vrouwen die studeren en ambitieus zijn en hoe bij gebrek aan een diagnose voor fysieke pijn dan maar geoordeeld wordt dat het psychisch is en hysterie. Het overdreven gebruik van medicatie is ook opvallend. Het gevoel gefaald te hebben als je geen kinderen kan krijgen is sterk aanwezig bij Hilary. Ze voelt zich aanvankelijk niks meer. Al heeft ze geen kinderen, haar literaire prestaties zijn haar kinderen. Er zijn immers andere manieren om betekenis te geven aan het leven dan het hebben van kinderen.
Annemie eindigde haar inleiding met de volgende passage die mooi illustreert waarom Hilary Mantel schrijft:” Ik schrijf om het verhaal van mijn kinderjaren en mijn kinderloosheid de baas te worden en om mezelf te lokaliseren, zo niet in een lichaam, dan toch in de smalle ruimte tussen de ene letter en de volgende, tussen de regels waar de geest van betekenis huist. De geest heeft een woning nodig en houdt zich op waar dat kan… Ik ben zo verminkt door medische procedures, zo gesaboteerd en weer opgelapt, ik ben zo mager en zo dik geweest dat ik soms het gevoel heb dat ik mezelf elke ochtend opnieuw in leven moet schrijven…”
We vonden het een indrukwekkend en knap geschreven werk! Een aanrader!
Sonja Verheyen