Verslag leeskring 27 maart 2026: De overlevenden – Alex Schulman
De Zweedse schrijver Alex Schulman brak internationaal door met de roman De overlevenden in 2021. In 2023 verschijnt dan Station Malma en De zeventiende in 2025.
De thema’s in zijn romans gaan om het ontrafelen van herinneringen, disfunctionele families en familietrauma’s die blijven doortrillen in het latere leven en de pijn die wordt doorgegeven aan volgende generaties.
Autobiografisch zijn zijn emotionele afstand van zijn moeder en de gewelddadige ervaring met zijn vader. Hij en zijn twee broers werden aan hun lot overgelaten en er was het gebrek aan liefde en de onvoorspelbaarheid van zijn ouders. Hij was er op zijn zevende van overtuigd dat zijn moeder, verslaafd aan alcohol, hem haatte.
Hij houdt ervan om in zijn romans te switchen tussen tijden en perspectieven om de emotionele geschiedenis te ontrafelen. Ook in De overlevenden past hij die techniek toe. Geen chronologisch verhaal maar een afwisseling van hoofdstukken over het heden - waarin de drie broers na de dood van moeder haar urne met de as zullen uitstrooien aan het meer bij het Zomerhuis- met hoofdstukken met herinneringen aan het zomerhuis zo een twintig jaar eerder. Dat het heden in omgekeerde chronologie wordt verteld, maakt het verhaal best mysterieus en spannend. Wat was toch die dramatische gebeurtenis die zo een trauma veroorzaakte?
Het is een hij-verhaal en we zien de gebeurtenissen door de ogen van Benjamin, de middelste broer. Wanneer Benjamin zijn broers confronteert met zijn herinneringen vernemen we dat zij zich dat niet herinneren of anders herinneren.
We zien hoe Benjamin de gebeurtenissen beleeft: zo is er de onverschilligheid van moeder en vader bij de door de vader georganiseerde zwemwedstijd, waarbij de kinderen hadden kunnen verdrinken. De ontreddering van de kinderen is zo voelbaar. Geen analyses of verklaringen achteraf maar de gevoelens van angst en teleurstelling opgeroepen door de beschrijving zijn zo aangrijpend. En zo zijn er vele aangrijpende scènes.
Over de dramatische gebeurtenis en het verdriet wordt nooit meer gesproken door de ouders of de kinderen. Voor Benjamin is het leven gestopt op die dag. Het trauma is nooit verwerkt.
De aanwezigen op de leeskring waren het erover eens: het is een knap geschreven verhaal en doet ons beseffen hoe belangrijk je eigen gedrag en communicatie als ouder ( of beter: het gebrek aan communicatie) zo ingrijpend kan zijn op het opgroeiende kind. En zeker op een heel gevoelig kind, zoals Benjamin in dit geval. Van de afwisseling om flarden verleden af te wisselen met het nu, om op die manier de pointe van de historie tot het einde te kunnen uitstellen, kreeg Sabine de kriebels. Dat de hond uiteindelijk een kind bleek te zijn vond ze, net als Sonja wat vergezocht al kunnen geheugen en herinnering soms vreemde kuren hebben, geeft Sabine toe.
Graag wil ik dit verslag eindigen met een stuk uit de leeservaring die Sabine Alexander met ons deelde via mail want ze kon zelf niet aanwezig zijn op de leeskring:
“…Mooi vond ik de sfeerschepping rond het vakantiehuis, midden in de natuur, idyllisch ver van de bewoonde wereld, maar het interessantst vond ik de interactie tussen de verschillende gezinsleden, de onderliggende spanningen, de botsende temperamenten van de zonen, de tenenkrullende onachtzaamheid van de alcoholverslaafde ouders en de toch wel liefdevolle pogingen van de vader om alles wat fout loopt in het gezin recht te trekken, en uiteindelijk de kwestie van schuld en verantwoordelijkheid bij een tragische gebeurtenis waarbij iedereen een twijfelachtige rol speelt en iedereen doorheen de jaren zijn eigen verhaal creëert om met de herinnering te kunnen leven. Zaken die mislopen in de jeugd dragen kinderen hun hele leven mee, dat maakt Schulman met zijn boek wel duidelijk …”
Wij, aanwezigen op de leeskring, sluiten ons aan bij de knappe verwoording van Sabine.
Sonja Verheyen
De thema’s in zijn romans gaan om het ontrafelen van herinneringen, disfunctionele families en familietrauma’s die blijven doortrillen in het latere leven en de pijn die wordt doorgegeven aan volgende generaties.
Autobiografisch zijn zijn emotionele afstand van zijn moeder en de gewelddadige ervaring met zijn vader. Hij en zijn twee broers werden aan hun lot overgelaten en er was het gebrek aan liefde en de onvoorspelbaarheid van zijn ouders. Hij was er op zijn zevende van overtuigd dat zijn moeder, verslaafd aan alcohol, hem haatte.
Hij houdt ervan om in zijn romans te switchen tussen tijden en perspectieven om de emotionele geschiedenis te ontrafelen. Ook in De overlevenden past hij die techniek toe. Geen chronologisch verhaal maar een afwisseling van hoofdstukken over het heden - waarin de drie broers na de dood van moeder haar urne met de as zullen uitstrooien aan het meer bij het Zomerhuis- met hoofdstukken met herinneringen aan het zomerhuis zo een twintig jaar eerder. Dat het heden in omgekeerde chronologie wordt verteld, maakt het verhaal best mysterieus en spannend. Wat was toch die dramatische gebeurtenis die zo een trauma veroorzaakte?
Het is een hij-verhaal en we zien de gebeurtenissen door de ogen van Benjamin, de middelste broer. Wanneer Benjamin zijn broers confronteert met zijn herinneringen vernemen we dat zij zich dat niet herinneren of anders herinneren.
We zien hoe Benjamin de gebeurtenissen beleeft: zo is er de onverschilligheid van moeder en vader bij de door de vader georganiseerde zwemwedstijd, waarbij de kinderen hadden kunnen verdrinken. De ontreddering van de kinderen is zo voelbaar. Geen analyses of verklaringen achteraf maar de gevoelens van angst en teleurstelling opgeroepen door de beschrijving zijn zo aangrijpend. En zo zijn er vele aangrijpende scènes.
Over de dramatische gebeurtenis en het verdriet wordt nooit meer gesproken door de ouders of de kinderen. Voor Benjamin is het leven gestopt op die dag. Het trauma is nooit verwerkt.
De aanwezigen op de leeskring waren het erover eens: het is een knap geschreven verhaal en doet ons beseffen hoe belangrijk je eigen gedrag en communicatie als ouder ( of beter: het gebrek aan communicatie) zo ingrijpend kan zijn op het opgroeiende kind. En zeker op een heel gevoelig kind, zoals Benjamin in dit geval. Van de afwisseling om flarden verleden af te wisselen met het nu, om op die manier de pointe van de historie tot het einde te kunnen uitstellen, kreeg Sabine de kriebels. Dat de hond uiteindelijk een kind bleek te zijn vond ze, net als Sonja wat vergezocht al kunnen geheugen en herinnering soms vreemde kuren hebben, geeft Sabine toe.
Graag wil ik dit verslag eindigen met een stuk uit de leeservaring die Sabine Alexander met ons deelde via mail want ze kon zelf niet aanwezig zijn op de leeskring:
“…Mooi vond ik de sfeerschepping rond het vakantiehuis, midden in de natuur, idyllisch ver van de bewoonde wereld, maar het interessantst vond ik de interactie tussen de verschillende gezinsleden, de onderliggende spanningen, de botsende temperamenten van de zonen, de tenenkrullende onachtzaamheid van de alcoholverslaafde ouders en de toch wel liefdevolle pogingen van de vader om alles wat fout loopt in het gezin recht te trekken, en uiteindelijk de kwestie van schuld en verantwoordelijkheid bij een tragische gebeurtenis waarbij iedereen een twijfelachtige rol speelt en iedereen doorheen de jaren zijn eigen verhaal creëert om met de herinnering te kunnen leven. Zaken die mislopen in de jeugd dragen kinderen hun hele leven mee, dat maakt Schulman met zijn boek wel duidelijk …”
Wij, aanwezigen op de leeskring, sluiten ons aan bij de knappe verwoording van Sabine.
Sonja Verheyen